Unix işletim Sistemine Geçiş
1. UNIX İşletim Sisteminin Başlangıç Ve
Gelişimi
2. Dizayn Prensipleri
3. Temel Unix Komutları
3.1. Dosyaları
Görüntüleme
3.2. Bir Dosyayı Başka
Bir Yere Kopyalama
3.3. Dizin Oluşturma Ve
Silme
3.4. Dosyaları Veya
Dizinleri Başka Bir Yere Taşıma
3.5. Dosyaları Silme
3.6. Sistemdeki
İşlemler Hakkında Bilgi Alma
3.7. Yeri Bilinmeyen Bir
Dosyayı Bulmak
3.8. Şifre
Değiştirmek
3.9. Bir Dosyanın
İzinlerinin Değiştirilmesi
3.10. Dosyaların
Boyutlarını Öğrenmek
3.11. Kimlerin
Çalıştığını Öğrenmek
3.12. Yazıcıdan
Dosyaların Çıktısını Almak
3.13. Alias ( Farklı
İsim ) Tanımlamak
3.14. Bir Dosyanın
İçini Görmek İçin Kullanılan Programlar
4. Kampüste Kullanılan Versiyonlar Ve Adetleri
1. Unix İşletim Sisteminin Başlangıç Ve Gelişimi
name=”1″>
UNIX in ilk versiyonu Bell Laboraties araştırma grubunda
çalışan Ken Thompson tarafından 1969 yılında PDP-7 de çalışmak üzere
geliştirildi. Kısa bir süre sonra Dennis Ritchie Thompson’a katıldı. Thompson,
Ritchie ve araştırma grubunun diğer üyeleri UNIX’in ilk versiyonlarını hazırladı.
Ritchie çok yakın geçmiş zamanda MULTICS projesi üzerinde
çalışmış olduğundan bu yeni işletim sistemi üzerinde MULTICS in güçlü bir
etkisi oldu. Hatta ismi bile MULTICS den gelmedir. Dosya sistemi temel organizasyonu,
komut yorumlayıcı fikri (shell), her komut için ayrı bir process ve daha çeşitli
özellikler direk olarak MULTICS den geldi.
Ritchie ve Thompson UNIX üzerinde yıllarca çalıştı.
Onların çalışmaları PDP-11/20 üzerinde çalışan ikinci versiyona ilerlemeye yol
açtı. Üçüncü versiyon işletim sisteminin büyük çoğunluğu assembly dili yerine
sistem-programlama dili olan C de yazmalarıyla oluştu.C UNIX i desteklemek için Bell
Laboratories’ de geliştirildi.UNIX aynı zamanda daha büyük PDP-11 modellerine
taşındı örneğin 11/45 ve 11/70. C de tekrar yazıldığı ve multiprogramming
desteği olan sistemlere (örneğin 11/45) geçtiği zaman multiprogramming ve diğer
gelişmeler UNIX in yapısına eklendi.
UNIX geliştikçe Bell Laboratories’ de yaygın olarak
kullanıldı ve yavaş yavaş bazı üniversitelere yayıldı. Bell Laboratories
dışında yaygın olarak bulunan ilk versiyonu Version 6 idi . 1978 yılında Version 7
dağıtıldı ve bu modern UNIX sistemlerin atasıydı.
Version 7 nin dağıtımından sonra UNIX Support Group (USG)
dağıtım için idari kontrol ve sorumluluğu Bell Laboratories den aldı. UNIX bir
araştırma aracından çok bir ürün oluyordu. Araştırma Grubu aynı zamanda
organizasyonlarındaki kuruluş içi hesaplamaları gerçekleştirmek için kendi UNIX
versiyonlarını geliştirmeye devam etti. UNIX in bir sonraki versiyonlarında Remote
File System ve Stream I/O system gibi özellikler eklendi.
USG UNIX için desteğini AT&T içinde sağladı. İlk
dış dağıtımını yaptığı sistem 1982 yılında System III tü.
Küçük boyut, modülerlik ve UNIX sistemlerin temiz dizaynı
Rand, BBN, the University of Illinois, Harvard, Purdue ve Dec gibi birçok bilgisayar
bilimi temelli organizasyonlarda UNIX temelli işlere önderlik etti. Bell Laboraties ve
AT&T hariç en etkili gruplar Berkeley deki University of California da ortaya
çıktı.
Berkeley in 1978 yılındaki VAX UNIX üzerindeki ilk
çalışması 32V ye virtual memory, demand paging ve page replacement in Bill Joy ve
Ozalp Babaoğlu tarafından 3BSD UNIX i hazırlamak için eklenmesi oldu. Sistem bu
özelliklerin kullanıldığı ilk versiyon oldu. Geniş virtual memory nin kullanılması
geniş programların çalıştırılabilmesine yol açtı.
DARPA (Defense Advanced Research Projects Agency) için
çalışan bir komite TCP/IP protokollerini destekleyen 4.2BSD versiyonunu oluşturdu.
Böylece UNIX işletim sistemi LAN lardan WAN lara kadar çeşitli network tipleri
üzerinde kullanılmaya başlandı.
Günümüzdeki mevcut UNIX sistem versiyonları Bell
Laboraties ve Berkeley in ürettiği ürünlerle sınırlı değildir. Sun Microsystems
BSD yi workstationlarında kullanarak popülaritesinin artmasına sebep oldu.UNIX in
popülaritesi arttıkça yeni bilgisayar ve bilgisayar sistemlerinde kullanılmaya
başlandı. Çok sayıda UNIX ve UNIX benzeri işletim sistemleri geliştirildi. Yaygın
bir şekilde bulunmasından dolayı akademik kurumlardan askeri kurumlara kadar bir çok
kurumda kullanıldı. Bu sistemlerin çoğu Version 7, System III, 4.2 BSD veya System V
tabanlıydı.
UNIX iki tane Bell Laboraties çalışanının kişisel
projelerinden uluslararası standartlarla tanımlanan bir işletim sistemi haline geldi.
UNIX işletim sistemi işletim sistemleri teorisi için hala eğitim kurumları için en
popüler ve önemli bir işletim sistemidir.
UNIX işletim sistemi time-sharing bir sistem olarak
tasarlandı. Standart kullanıcı arayüzü ( shell) basit ve istenildiğinde bir
başkası ile değiştirilebilir. Dosyalama sistemi kullanıcılara kendi alt dizinlerini
oluşturmaya izin veren multilevel tree yapısıdır. Her kullanıcı dosyası basit byte
sıralarıdır.
UNIX multiple process i destekler. Bir process kolaylıkla
yeni processler oluşturabilir. CPU scheduling i basit priority algoritmasıdır. 4.3BSD
memory ve CPU yönetimini desteklemek için demand paging kullanır. Eğer sistem aşırı
paging den dolayı sorun yaşarsa swapping kullanılır.
UNIX başlangıçta iki programcı tarafından
geliştirildiği için anlaşılmak için yeterince küçüktür. Algoritmaların çoğu
hız veya komplekslik yerine basitliği için seçilmiştir. UNIX programcılar
tarafından yine programcılar için tasarlandı. Bü yüzden her zaman interaktif ve
program geliştirme özellikleri öncelikli oldu.
UNIX çoğunlukla kendini desteklemek için yazılan C dilinde
yazıldı. Çünkü kimse assembly dilinde programlama yapmayı sevmiyordu. Assembly
dilinden C diline geçiş UNIX in bir sistemden başka bir sisteme geçişini
kolaylaştırdı.
Dosyalar ls komutuyla görüntülenir.
ls (seçenekler) (dosya veya dizin…)
Seçenekler:
-C : Görüntü çok kolonlu ve dosya isimleri azalan sırada
olacaktır.
-F : Dosya isimleri sonunda * dizin isimleri sonunda /
işaretleri görüntülenerek birbirinden ayırt edilmelerini sağlar.
-R : Belirlenen bir dizin içindeki dosyalar yani sıra varsa
tüm alt dizinler içerikleriyle birlikte listeler.
-a : . ile başlayan dosyalar dahil dizinin tüm içeriğini
listeler.
-c: Dosyaları sıralamak veya bastırmak amacıyla
i-düğümlerinin en son düzeltme tarihlerini kullanır.
-l : Dosyalar hakkında daha ayrıntılı bilgi verir.
-g : Eğer ayrıntılı liste alınıyorsa yani tüm bilgiler
listelenecek ise ve bu listede dosyanın sahibinin grup adıyla birlikte yer alması
isteniyorsa bu seçenek kullanılır.
-i : Her dosyayı i düğümleri ile birlikte görüntüler.
-m : Dosya isimleri virgüllerle birbirinden ayrılarak
listelenir.
-n : Ayrıntılı listede yer alan ID numaralarını listeler.
-o : Ayrıntılı listeye grup adlarının dahil edilmesini
sağlar.
-p : Dizinlerin / işaretiyle simgelenmesini sağlar.
-q : Dosya isimleri içinde ? gibi grafik olmayan karakterler
varsa bunların listelenmesine yardımcı olurlar.
-r : Sıralamayı ters yönden yapar.
-s : Blok cinsinden dosyaların boyutunu verir.
-t : Dosyaların değişime uğrama zamanlarına göre
sıralanmasını sağlar.
-u : Dosyalara en son erişim zamanlarına göre
sıralanmasını sağlar.
Örnek :
ls -l aytekin*
–w-rw–w- 1 e065247 B386 603 Oct 24 22:14
aytekin_guzelis.html
–w-rw–w- 1 e065247 B386 607 Oct 24 22:23 aytekin.html
3.2. Bir Dosyayı Başka Bir Yere Kopyalama
cp komutu ile kopyalama yapılır .
Kullanımı :
cp -[seçenek] dosya başkabir_dosya_ismi
Örnek :
Cp main.html main_index.html //
main.html’i main_index.html olarak kopyalar.
cp index.html ~/tmp // index.html’i
HOME dizinimdeki /tmp dizininin altına kopyalar
cp -r ~/tmp ~/dump // HOME dizindeki
tmp dizinini dump dizininin altına kopyalar.
mkdir dizin_ismi // dizin oluşturur
rmdir dizin_ismi // içi boş olan bir
dizini siler
3.4. Dosyaları Veya Dizinleri Başka Bir Yere Taşıma
name=”3.4.”>
mv komutu ile dosyaları başka bir dizine, hatta dizinleri
başka dizinlere taşıyabilirsiniz. Bu işlemin sonunda orijinal dizinin içindeki
dosyaların isimlerinde bir değişiklik olmaz. Mv komutu DOS’taki rename ve move komutuna
benzer, ancak onlardan çok daha beceriklidir.
Kullanımı :
mv dosya1 dosya2
Unix’te dosyaları silmek için rm komutu kullanılır.
Aslında rm’nin yaptığı şey dosyanın sahip olduğu linklerden birini çıkarmaktır.
Eğer dosyanın sadece bir link’i varsa sonuçta dosya silinir.
DİKKAT : Unix’te DOS’takine benzer bir UNDELETE komutu yoktur
( mimarilerinin farklı olmasından dolayı ) bu sebeple dosyalarınızı silerken çok
dikkatli olmanız gerekir. Eğer bir dosyayı yanlışlıkla silerseniz, sistem
sorumlunuza başvurun, belki backup’lardan dosyanızı geri getirebilir.
Kullanımı :
rm -[seçenekler] Dosya_ismi Dosya_ismi …
Seçenekler :
-e : Dosyanın silinmesinden sonra ekrana bilgi verir.
-f : Sormadan write-protected dosyayı siler.
-i : Dosyayı silmeden önce bunun doğruluğunu sorar.
-r : Recursive olarak alt dizinleri siler.
-R : -r ile aynıdir.
Örnek :
rm aytek* // bulunduğumuz dizindeki
aytek ile başlayan tüm dosyaları siler
rm -rf tmp // tmp dizinini ve alt
dizinlerini uyarmadan siler
3.6. Sistemdeki İşlemler Hakkında Bilgi Alma
name=”3.6.”>
ps komutu ile sistemde yürüyen işlemler hakkında bilgi
alınır.
Kullanımı :
ps (seçenekler)
Seçenekler:
-e : Tüm işlemlerle ilgili bilgilerin görüntülenmesini
sağlar.
-d : Grup liderleri hariç tüm işlemler hakkında bilgi
verir.
-a : Grup liderleri ve terminallerle ilişkisi olanlar
dışında kalan tüm işlemler hakkında bilgi verir.
-f : Tam listenin üretilmesine olanak tanır.
-l : Ayrıntılı listeyi görüntüler.
-c dosya : /dev/swap in bulunduğu yerde swapdev dosyasını
kullanır.
-t liste : Liste içinde yer verilen terminallerden
yürütülen işlemler hakkında özel bilgi sağlar.
-p liste : Listede ID numaraları tanımlanan işlemlere
ilişkin özel bilgileri görüntüler.
-u liste : Belirlenen kullanıcılarla ilişkili işlemlere
ait özet bilgi.
-g liste : Grup liderlerinin ilişkili olduğu işlemler
hakkında bilgi.
x : Sahip olduğunuz tüm işlemleri listeler .
Örnek :
/home/e065247/m>ps x
PID TTY STAT TIME COMMAND
81024 pts/7 R 0:00 ps x
113626 - S 0:00 xterm
117927 pts/7 S 0:00 -csh
125165 pts/5 S 0:05 telnet rorqual
129499 pts/12 S 0:00 -csh
132296 pts/5 S 0:00 -usr/local/bin/tcsh
167106 - S 0:06 aixterm
198577 - S 0:00 sh /usr/bin/X11/startx -t -wait
231908 pts/12 S 0:00 telnet rorqual
236990 - S 0:00 mwm
244646 - S 0:00 xterm
Çalışan bir işlem kill komutuyla kesilir.
kill (-sinyal) PID
PID numaraları ps komutu ile görünür.Bir çok sinyal
tanımlanabilir. Bunlardan -9 işlemi öldürür.
3.7. Yeri Bilinmeyen Bir Dosyayı Bulmak
Find programı ile bulabilirsiniz.
Kullanımı :
find yol tanımı seçenekler
Seçenekler:
-name isim : aranılacak dosyanın ismi.
-perm izin : İzinleri oktal olarak belirlenmiş dosyaların
aranılması.
-links n : linke sahip dosyalar.
-user kullanıcı : Belirli bir kullanıcıya ait dosyaların
aranması.
-group isim : Belirli bir gruba dahil dosyaların aranması.
-atime n : n gün içinde erişilen dosyalar.
-mtime n : n gün içinde işlem gören dosyalar.
-ctime n : n gün içinde değiştirilen dosyalar.
-print : bulunan dosyaların ekranda görüntülenmesini
sağlar.
Örnek :
Bulunduğum dizinden itibaren tüm alt-dizinlerdeki
“guzelis” ile başlayan dosyaları bulmak için;
find . -name “guzelis*” -print
./faq/guzelis_aytekin.html
./faq/guzelis_aytekin_programlama.html
./guzelis
./guzelis/guzelis
./guzelis/guzelis.c
Not1 : Burada arayacağım dosyada wildcard kullandığım için ” ” işaretini
kullandım. Eğer dosyanın tam ismini biliyorsanız buna gerek yoktur.
Not2 : Eğer bir aramayı root’tan ( / ) başlatırsanız çok
büyük olasılıkla bazı dosyaları okumaya izniniz olmadığı için size bunu belirten
bir uyarı mesajı verilecektir, ve bu mesajlar arasında aradığınız şey ekrana
yazılsa bile bunu gözden kaçırabilirsiniz. Bu sebeple çıktıyı bir dosyaya
yöneltip, daha sonra o dosyayı okumanızda fayda vardır.
Örnek :
find / -name gzip -print > gzip
Kullanıcının şifrelerini değiştirmek için passwd
programı kullanılır. Bazı sistemlerde yppasswd olarakta geçebilir. Bu komutu
yazdıktan sonra sizden ilk olarak eski şifreniz ardından yeni şifreniz sorulacaktır.
Daha sonra tekrar yeni şifreniz kontrol amacı ile sorulur. Eğer bir hata
yapmadıysanız şifreniz değiştirilir.
İyi şifreler nasıl olmalıdır ?
İçinde noktalama işareti,rakam,boşluk ve hatta kontrol
karakterleri bulunduran şifreler seçin. İçinde bunlardan bir tane bile olsa böyle bir
şifrenin bulunma olasılığı son derece düşüktür. Eğer bu karakterlerin
sayısını arttırırsanız bulunma olasılığı kat kat düşer.
Kötü şifrelere birkaç örnek :
serafettin
semsettin
ser_semsettin
kamyon
şifre
…..
İyi şifrelere birkaç örnek :
.bir/iki
[mb&elf]
vs..vs..
Tabii güzel şifre seçerken bunların kolaylıkla
unutulmayacak şeyler olmamasına da dikkat etmeniz gerekir ! . Ayrıca şifrelerinizi
ASLA bir yere yazmayın !
3.9. Bir Dosyanın İzinlerinin Değiştirilmesi
name=”3.9.”>
chmod izin modu dosya : Bir dosyaya verilen izinlerin
değiştirilmesi.
ls -l [dosya] yazdığınızda en solda görülen bilgiler, o
dosyanın izinlerini gösterir.
Örnek :
ls -l ayt*
–w-rw-r– 1 e065247 B386 603 Oct 24 22:14 aytekin_index.html
Görüldüğü gibi en soldaki kısım 10 tane alandan
oluşmaktadır. Bunların ilki dosyanın niteliğini ( dizin yada dosya ) sonraki 9′u da o
dosyanın izinlerini gösterir.
Eğer en soldaki alan “d” ile baslarsa bu onun bir
dizin olduğunu, “-” ile baslarsa normal bir dosya olduğunu gösterir ( NOT
: Unix’te her dizin özel bir dosyadır ! ) Bu ilk karakterden sonra gelen 9
karakter de kendi aralarında 3 gruba bölünür.
İlk 3 Alan : Kullanıcı izinlerini
Sonraki 3 Alan : Grup ile ilgili izinleri
En Sağdaki 3 Alan : Diğer kullanıcılarla ilgili izinleri
gösterir.
Her bir bölümde 3′e bölünür :
r : Read ( okuma ) hakkı;
w : Write ( yazma ) hakkı;
x : Execute ( çalıştırma ) hakkı.
Örnek :
-rw-r–r– 1 e065247 B386 533 Oct 24 21:35 pensacola.html
gibi bir dosya bu dosyanın herkes tarafından okunabilir
olduğunu, ama sadece o dosyanın sahibi tarafından yazılabilir olduğunu gösterir.
chmod programında kullanılan izin modları iki türlü
belirtilebilir :
1- Nümerik olarak :
r’nin değeri : 4
w’nin değeri : 2
x’in değeri : 1 dir.
Örnekler :
ORANTILI İZİN KODLARI
————————————————
Orantılı kod - İzin durumu -
————————————————
0400 - Dosya sahibi için okuma -
0200 - Dosya sahibi için yazma -
0100 - Dosya sahibi için çalıştırma -
0040 - Gruptakiler için okuma -
0020 - Gruptakiler için yazma -
0010 - Gruptakiler için çalıştırma -
0004 - Diğerleri için okuma -
0002 - Diğerleri için yazma -
0001 - Diğerleri için çalıştırma -
————————————————
ls -l
–w-rw–w- 1 e065247 B386 603 Oct 24 22:14 aytekin.html
–w-rw–w- 1 e065247 B386 607 Oct 24 22:23
aytekin_guzelis.html
chmod 0220 aytekin* // Kullanıcıya
ve gruba yazma hakkı verelim
ls -l
–w–w—- 1 e065247 B386 603 Oct 24 22:14 aytekin.html
–w–w—- 1 e065247 B386 607 Oct 24 22:23
aytekin_guzelis.html
2- Karakter olarak :
u : Dosyanın sahibi.
g : Grup
o : Diğerleri
a : Herkes
+ : İzin vermek
- : İzinleri kaldırmak.
= : Belirli bir izin atamak üzere.
chmod go+r aytekin* // Ek olarak gruba
ve diğerlerine okuma hakki verelim
ls -l
–w-rw-r– 1 e065247 B386 603 Oct 24 22:14 aytekin.html
–w-rw-r– 1 e065247 B386 607 Oct 24 22:23
aytekin_guzelis.html
3.10. Dosyaların Boyutlarını Öğrenmek
Başlıca 2 yolu vardır;
1- du komutu
Du komutu bulunduğunuz dizinden itibaren tüm alt dizinleri
tarayarak block cinsinden ne kadar yer kapladığını gösterir.Block size’ları genelde
512 byte’tır bu sebeple çıkan sayıyı iki’ye bölerek o dizinin ne kadar yer
kapladığını görebilirsiniz.
En aşağıda da toplam miktar belirtilir.
Örnek :
/home/e065247/m>du
72 ./.m
8 ./m
8 ./ch
496 ./temp
632 .
2- quota komutu
Quota komutu toplam olarak ne kadar yer kapladığınızı ve
sizin ne kadar yazma hakkinizin olduğunu gösterir. Aynı zamanda eğer geçici disk
sınırınızı aştıysanız, kalan gün miktarı vs. gibi bilgileride gösterir.
Örnek :
/home/e065247/m>quota
Disk quotas for user e065247 (uid 517):
Filesystem blocks quota limit grace files quota limit grace
/home211 2748 3000 5000 302 1000 1500
3.11. Kimlerin Çalıştığını Öğrenmek
name=”3.11.”>
w [seçenekler]
w komutu sistemin yükü, ve çalışanların faaliyetleri
konusunda bazı bilgiler verir. Komutu çalıştırdıktan sonra çıkan bilgilerden ilki,
sistem hakkındadır : sistem saati, o anda kaç kişinin açık olduğu, ve sistemin
yükü gibi.. Sistem yükü genelde 0 ile 40 arasında değişen bir değer ile
gösterilir. Eğer sistemin i çok kullanıcılı ya da ağır işlerin yapıldığı
makinelerde bu sayı 5 ten çok çok fazla olabilir.
Yükü 0-5 arasında ise sistemin o anda fazla yüklü
olmadığını söyleyebiliriz.
Bu ilk satırın ardından gelen satırlarda sıralar halinde
kullanıcılarla ilgili bilgiler bulunur. Soldan sağa doğru ;
İlk alan : Kullanıcının userid si.
2. alan : Bağlandığı tty’si.
3. alan : Ne zaman login olduğu.
4. alan : Enson komutu çalıştırmasından sonra geçen
zaman. (idle time)
5. alan : Makinenin açılmasından beri yapılan
process’lerin getirdiği toplam yük.
6. alan : Yapılan en son işin verdiği yük.
7. alan : Yaptığı iş !
Örnek :
/home/e065247/m>w e065247
01:09AM up 10 hrs, 40 users, load average: 2.44, 5.04, 5.33
User tty login@ idle JCPU PCPU what
e065247 pts/5 11:50PM 1 5 5 telnet
e065247 pts/7 11:56PM 0 1 0 w
e065247 pts/12 11:50PM 0 0 0 telnet
3.12. Yazıcıdan Dosyaların Çıktısını Almak
name=”3.12.”>
lp (seçenekler) dosyalar
Burda dosya hemen yazdırılmayarak spool a atılacaktır.
Seçenekler:
-c : Lp komutu kullanıldığında yazdırılacak dosyanın
bir kopyasının oluşturulması isteniyorsa -c seçeneği kullanılır.Bu seçenek
kullanılmadığında kopyalama işlemi yerine link işlemi gerçekleştirilir.
-dyazici : Yazma işleminin yapılacağı yazıcının veya
yazıcılar sınıfının belirlenmesi amacı ile bu seçenek tercih edilir.
-m : Dosyaların yazıcıdan bastırılması ardından mesaj
gönderilmesine olanak sağlar.
-nsayi : Yazdırılacak dosyanın kopya sayısını saptamak
üzere bu seçenekten yararlanılır. Kullanılmazsa 1 olduğu varsayılır.
-s : lp den “request id is..”gibi mesajların
atılmasını sağlar.
-tbaslik : Yazıcıdan alınan çıkışa bir başlığın
yazdırılması isteniyorsa bu seçenek kullanılır.
Yazıcıya yolladığım dosyanın durumunu nasıl
öğrenebilirim ?
lpstat (seçenekler)
Seçenekler:
-a(liste) : Listede belirtilen yazıcılara gönderilen
istekler hakkında bilgi verir.
-c(liste) : Yazıcı sınıfları ve onların üyelerini
görüntüler.
-d :sistemin kabul ettiği yazıcıyı görüntüler.
-o(liste) : Yazdırılmak üzere gönderilen dökümleri
görüntüler.Liste yazıcı isimlerini sınıfları ve istekleri kapsar.
-r : Lp istek tablosunun durumunu görüntüler.
-s : Sistemin kabul ettiği yazıcının ismi ver her bir
yazıcının sahip olduğu özel dosya isimlerini görüntüler.
-t : Tüm durum raporunu görüntüler.
-u(liste): Liste içinde belirtilen kullanıcılara ilişkin
durum raporunu görüntüler.
Yazıcıya yolladığım bir dosyayı henüz basılmadı ise
iptal edebilir miyim ?
Evet. Bunun için ;
cancel (liste numarasi) (yazıcılar)
3.13. Alias ( Farklı İsim ) Tanımlamak
name=”3.13.”>
Alias tanımlamaları kullandığınız shell programına
göre değişir.
C tabanlı shell’lerde ( csh , tcsh ) bu is oldukça kolaydır
;
Kullanımı :
alias kısaltma ‘komut dizisi’
Örnek :
alias dir ‘ls -lFa | more’
bundan sonra her dir yazdığınızda ls -lFa | more komut
dizisi işleyecektir.
Sh tabanlı shellerde ( sh, ksh vs.) :
Kullanımı :
alias kısaltma=”komut dizisi”
Örnek :
alias dir=”ls -lFa |more”
3.14. Bir Dosyanın İçini Görmek İçin Kullanılan
Programlar
cat [dosya_ismi] [dosya_ismi] …
Bir dosyanın içine bakmaya yarar. Dosyanın içeriği
hiçbir şekilde durmadan ekrandan akıp geçer. Boyları küçük olan dosyalara bakmak
için kullanılabilir, ancak büyük dosyalara bakmak için uygun değildir. Ancak başka
amaçlar için kullanılabilir örneğin
cat file1 >> file2
komutu file1 dosyasının içeriğini file2 dosyasının
arkasına kopyalar. Bu işlem sonunda file1′in içeriğinde bir değişiklik olmaz.
pg seçenekler (dosya..)
Seçenekler:
-numara: Her defasında görüntülenecek satırların
sayısını gösterir.
-p dizgi: Normal olarak sayfanın en alt satırında
(:)işareti olarak kullanıcının return a basması beklenir.
-c:Her bir sayfa görüntülenmeden önce ekran temizlenir ve
imlece başlangıç konumuna döner.
-e: Her dosyanın sonunda kullanıcının return a basması
gerekmez.
-n: Normal olarak komutlar yeni satir karakteri ile son
bulur.Otomatik olarak komut sonunun belirlenmesine olanak sağlar.
-s: msg ların görüntülenmesini sağlar.
+satir no: Belirli bir satırdan itibaren dosya
görüntülenmek isteniyorsa doğrudan satir numarası yazmak sureti ile bu sağlanır.
+/kalip/: Belirlenen kalıbı içeren ilk satiri bulmak
amacıyla bu tur bir tanım yapılabilir.
more [dosya_ismi] [dosya_ismi] …
Bir dosyanın içeriğini ekranda görmek için kullanılır,
ancak cat’ta olduğu gibi dosyanın içeriği ekrandan kayıp geçmez. Her sayfanın
sonunda ekranın sol alt köşesinde –More–(x%) seklinde bir yazı belirir. Buradaki x’
dosyanın yüzde kaçının görüldüğünü gösterir. Bu dosyanın büyüklüğü
hakkında size bilgi verebilir. –More–(x%) yazısını gördükten sonra aşağıdaki
tuş’ları kullanabilirsiniz.
SPC : Arka sayfaya geçilmesini sağlar.
K : K ‘ herhangi bir tam sayıdır. Bu sayı kadar ileriye
gidilmesini sağlar
Kb : K sayısı kadar geri dönülmesini sağlar.
Ks : K sayısı kadar ileri gidilir, ancak aradaki satırlar
görüntülenmez.
= : Bulunduğunuz satır numarası verilir.
/ : Dosyada arama yapmak için kullanılır.
v : vi editorünü çağırır.
q : programdan çıkar.
less [seçenekler] [dosya] [dosya] ….
More ve vi programlarının bir karışımıdır denilebilir.
İleri olduğu gibi geriye doğruda kolaylıkla işlem yapılabilmesini sağlar.
H, h : Komutların kısa bir özetini gösterir.
SPC,^V,f,^F : Arka sayfaya geçer.
Kz : K sayısı kadar ileri gider.
RETURN,e,j : Bir satır ileri gider.
d,^D : Yarım sayfa ileri gider.
b,^B : Bir sayfa geriye gider.
y,k : Bir satır geriye gider.
u,^U : Yarim sayfa geriye gider.
r,^R,^L : Ekranı temizler.
q : Programdan çıkar.
Rg : R ‘ inci satıra gider (default değeri 1 dir )
Rp,R% : Dosyanın yüzde R ‘ ina gider.
! : Shell açmanızı sağlar (exit geri döner).
/ : Arama yapmanızı sağlar.
4. Kampüste Kullanılan Versiyonlar Ve Adetleri
name=”4″>
· OpenBSD 2.5 (3 adet ; 1 tanesi merkezde)
· DUNIX 4.0B (3 adet ;1 tanesi kampus,
diğerleri merkezde)
· Solaris 7 (10 adet; 5 kampus, 5
merkezde)
· Solaris 2.6 (2 adet ; UBE de)
Kampüste bu çeşitli versiyon UNIX lerle çalışan
makinalar aşağıdaki amaçlara hizmet vermektedir:
1. e-mail
2. akademik
3. web server
4. internet uygulamaları
- 5. listeler için
Son Yorumlar